Θεωρίες Αυτοκτονίας Part I

Δεν είναι σύνηθες να μιλάει κανείς για την αυτοκτονία ως μία μορφή βίας. Κι όμως η αυτοκτονία είναι εξίσου μία βίαιη πράξη όπως ακριβώς και η ανθρωποκτονία. Ως τώρα οι αυτόχειρες είναι πλήρως απενοχοποιημένοι και παρουσιάζονται ως θύματα. Είναι όμως όντως έτσι; Ουσιαστικά ο ορισμός της είναι ο φόνος του εαυτού χωρίς την ύπαρξη ατυχήματος. Συνήθως η αυτοκτονία είναι μία μορφή βίας ενάντια στην κοινωνία που στρέφεται όμως στον εαυτό. Θα καταστεί σαφές ότι η αυτοκτονία και η ανθρωποκτονία είναι πολύ όμοιες αλλά και ανόμοιες ταυτόχρονα. Ο σκοπός αφαίρεσης μίας ζωής είναι η φανερή ομοιότητα ανάμεσα στις δύο πράξεις. Όμως η διαφορά ανάμεσα στην αφαίρεση μίας ζωής και στην αυτοκτονία είναι επίσης εμφανής. Όπως έχει συζητηθεί πολλές φορές η αυτοκτονία εμπεριέχει ένα μεγάλο ποσοστό εξωτερικής επιθετικότητας: ο αυτόχειρας πιθανόν μέσω αυτής της αυτοκαταστροφικής του πράξης να φέρει ενοχές και τύψεις για αυτούς με τους οποίους σχετιζόταν. Και η εγκληματική ανθρωποκτονία μπορεί να φέρει επιθετικότητα με εσωτερική κατεύθυνση: με αυτή του την πράξη ο δράστης μπορεί να προσπαθεί να τιμωρήσει τον ίδιο του τον εαυτό (είτε με το θάνατο, είτε με την ισόβια κάθειρξη).[1]
Ο ορισμός που δίνει η Durkheim για την αυτοκτονία είναι «η πράξη που αφορά περιπτώσεις θανάτου που προκαλείται από θετικές ή αρνητικές πράξεις του ίδιου του θύματος των οποίων γνωρίζει εκ των προτέρων τις συνέπειες.[2]
Σύμφωνα με την Durkheim η αυτοκτονία διακρίνεται σε τέσσερις τύπους:
Ø Η εγωιστική. Προκύπτει από την ανεπαρκή κοινωνικοποίηση και χαρακτηρίζεται από απάθεια.
Ø Η αλτρουιστική. Προκύπτει από ανεπαρκή ατομίκευση και χαρακτηρίζεται περισσότερο από ενέργεια και δραστηριότητα παρά από απάθεια. Ένα παράδειγμα θα μπορούσαν να είναι οι «μάρτυρες» για θρησκευτικούς λόγους.
Ø Η άνομη. Σχετίζεται με την άρση των ελέγχων και κοινωνικών κανόνων. Οι αυτοκτονίες που ακολουθούν μετά από οικονομικές κρίσεις ή διαζύγια θα μπορούσαν να καταταχθούν σε αυτή την κατηγορία.
Ø Η μοιρολατρική. Προκαλείται από υπερβολική κανονικοποίηση. Παραδείγματα μπορεί να είναι οι αυτοκτονίες μέσα στην φυλακή ή από νιόπαντρα ζευγάρια.

Τρεις είναι οι διαστάσεις της αυτοκτονίας κατά τους Freud και Menninger. Σύμφωνα με τον τελευταίο οι διαστάσεις της είναι: μίσος, κατάθλιψη (μελαγχολία) και ενοχές. Προκύπτει ότι οι αυτοκτονίες διακρίνονται σε τρεις μορφές: εκδίκηση (επιθυμία να σκοτώσει κανείς), κατάθλιψη, έλλειψη ελπίδας (επιθυμία να πεθάνει κανείς) και ενοχή ( επιθυμία να σκοτωθεί). η απώλεια ενός αντικειμένου αγάπης (όπως ο θάνατος του πατέρα στην περίπτωση της ποιήτριας Sylvia Plath) που εσωτερικεύεται ως μέρος του εγώ συχνά προκαλεί την ενήλικη μελαγχολία ή κατάθλιψη.

Ο Freud θεωρούσε πως όλες οι αυτοκτονίες εμπλέκουν εχθρότητα, ή έναν θάνατο που στην ουσία κατευθυνόταν προς ένα άλλο άτομο. Μία μορφή αυτοκτονίας άλλωστε βασίζεται στο μίσος, την εκδίκηση, την οργή, την εχθρότητα και την επιθυμία για φόνο. Ακριβώς για αυτό ο Menninger την όρισε ως φόνο 180 μοιρών[3]..



[1] Stuart Hunter Palmer (1972) The Violent Society P. 94
[2] Emile Durkheim (1982), p. 110
[3] Ronald W. Maris (1992) Assesement and Prediction of Suicide P 67 - 70