Κρίση Πανικού

Ο όρος πανικός προέρχεται από τον θεό Πάνα. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία ο Πάνας ήταν ένας μοναχικός και κυκλοθυμικός θεός που του άρεσε να πειράζει τους ανθρώπους. Συνήθως όταν κάποιος πλησίαζε την σπηλιά που κρυβόταν ο Πάνας πεταγόταν με μία διαπεραστική φωνή και ένα τρομακτικό ουρλιαχτό. Ο τρόμος που βίωναν οι περαστικοί ονομαζόταν πανικός. Στις μέρες μας ο πανικός είναι το επεισόδιο που βιώνει ένας άνθρωπος και το οποίο εκδηλώνεται ξαφνικά διαρκώντας συχνά ένα λεπτό. ο φόβος συχνά συνοδεύεται από σωματικούς πόνους, δυσκολία στη λογική και ένα αίσθημα καταστροφής που μπορεί να εκφραστεί ως «Κάτι τρομερό θα μου συμβεί. Βρίσκομαι σε μεγάλο κίνδυνο». Ορισμένα επεισόδια πανικού είναι εντελώς απροσδόκητοι και οι περισσότεροι προκύπτουν από την έκθεση σε αγχογόνες καταστάσεις.[1]

Η κρίση πανικού μπορεί να παρουσιαστεί με τα ακόλουθα συμπτώματα:
Ταχυπαλμίες
Εφίδρωση
Τρέμουλο
Αίσθημα πνιγμού – δυσκολίας στην αναπνοή
Πόνους στο στήθος ή και δυσφορία
Ναυτία
Αίσθημα ζάλης, αστάθειας ή λιποθυμίας
Αποπροσωποποίηση (απώλεια εαυτού) ή αποκοπή από την πραγματικότητα
Φόβος έλλειψης ελέγχου ή απώλειας της λογικής
Φόβος θανάτου
Παραισθήσεις
Ρίγη ή εξάψεις[2]

Βέβαια όλα αυτά τα συμπτώματα δεν παρουσιάζονται ταυτόχρονα ούτε σε όλα τα άτομα. Αυτό που θα πρέπει να έχει ο πάσχων στο μυαλό του είναι πως ο φόβος είναι εκείνος που εντείνει τα συμπτώματα καθώς και ο τρόμος μήπως το άτομο ξαναυποστεί κρίση είναι και εκείνος που συντηρεί την επανάληψη των κρίσεων οι οποίες μπορεί να διαρκέσουν ως και ένα εξάμηνο ή και περισσότερο ανάλογα με τον τρόπο αντιμετώπισης αλλά και το άτομο που τις βιώνει.

Η Ιώ είναι 25 ετών και δέχτηκε να μοιραστεί μαζί μας τον Γολγοθά της, όπως αποκαλεί τις κρίσεις πανικού, αλλά και την αφορμή να μάθει να προστατεύει τον εαυτό της.

«Τι να σας πω για το αίσθημα αυτό… Νιώθεις ότι χάνεις τον κόσμο, ότι μπορεί να πεθάνεις αλλά κυρίως ότι χάνεις τα λογικά σου»
Θες να μου πεις λίγο πως ποια ήταν η πρώτη σου κρίση;
«Η πρώτη επίθεση, επιτρέψτε μου να την αποκαλώ έτσι, έγινε δύο χρόνια πριν. Ήταν μία περίεργη και δύσκολη περίοδος της ζωής μου με αλλεπάλληλες απογοητεύσεις να έχουν σημαδεύσει το μυαλό μου. Κι όμως τα είχα διαχειριστεί με ψυχραιμία και με λογική. Ή τουλάχιστον έτσι νόμιζα… Ένα πρωί λοιπόν και αφού είχα σηκωθεί με την πιο όμορφη διάθεση όλα άλλαξαν σε μερικά λεπτά».
Θες λίγο να μου διευκρινίσεις την όμορφη διάθεση;
«ένιωθα μία απίστευτη γαλήνη και ηρεμία. Ένιωθα δυνατή αν καταλαβαίνεις τι εννοώ. Σαν να μην μπορεί να με πειράξει κανείς και τίποτα. Ευτυχισμένη; Ίσως. Κάποια στιγμή όμως άρχισα να νιώθω μία απίστευτη ναυτία και έχασα το έδαφος από τα πόδια μου. Ήλπιζα πως θα λιποθυμήσω μα αυτό το συναίσθημα αντί να μειωθεί εντεινόταν και δεν μου έκανε το χατίρι να χάσω τις αισθήσεις μου και να λυτρωθώ. Σαν να ήμουν σε ένα καράβι με μποφόρ αλλά να ταξιδεύω μόνο εγώ ή μάλλον μόνο εγώ να νιώθω την τρικυμία. Οι δικοί μου έκαναν απίστευτες προσπάθειες να με ηρεμήσουν αλλά χρειάστηκε ώρες για να συνέλθω».
Τα είπες αυτά σε κάποιον ειδικό;
«ναι την ίδια κιόλας μέρα άρχισε η περιοδεία μου σε όλους τους γιατρούς που μπορείς να φανταστείς ενώ τα συμπτώματα δεν σταματούσαν να με επισκέπτονται συχνά πυκνά. Δεν σου κρύβω ότι αυτό ήταν ένα χτύπημα κάτω από τη μέση για μένα. Ένιωθα όπως σου ξανάπα δυνατή και ήμουν περήφανη που παρά τα όσα είχα περάσει δεν είχα κλάψει ούτε στιγμή. Αργότερα έμαθα πως αυτό δεν ήταν καλός χειρισμός ούτε όμως και καλό σημάδι. Για να μην φλυαρώ κατέληξα σε έναν Ω.ΡΥ.ΛΑ. ο οποίος διέγνωσε λαβύρινθο νευρικής φύσεως, με μια μικρή ωστόσο επιφύλαξη την οποία για πολύ καιρό δεν την έψαξα. Η θεραπεία που μου έδωσε έδειχνε να έχει αποτελέσματα και σιγά σιγά οι ζαλάδες εξαφανίστηκαν τελείως».
Πότε κατάλαβες ότι τα συμπτώματα αυτά προκαλούνταν από άλλη αιτία;
«χρειάστηκε να περάσει μισός χρόνος και ίσως και περισσότερο όταν βρέθηκα στο ντιβάνι του γιατρού με προκάρδιο άλγος όπως ο ίδιος το ονόμασε και με τα ίδια συμπτώματα. Πιο ισχυρά όμως αυτή τη φορά. Οι παλμοί μου είχαν εκτιναχθεί στα ύψη. Μόλις έφτανα στο γιατρό είχα ηρεμήσει αρκετά και άρχισα να νιώθω ρίγη ενώ πριν είχα απίστευτες εξάψεις. Περίμενα να μου πει κάποια οργανική αιτία και δεν σου κρύβω πως άρχισα να τρομάζω όταν κατάλαβα ότι εγώ ήμουν η αιτία»
Τι εννοείς εσύ ήσουν η αιτία;
«όλα μου τα όργανα πήγαιναν ρολόι, το ίδιο έδειξαν και οι εξετάσεις. Όσα ένιωθα ήταν μέσα στο μυαλό μου ή ακόμα χειρότερα τα προκαλούσε το μυαλό μου. Έτσι τουλάχιστον το ερμήνευσα εγώ. Μου έδωσε να καταλάβω πως πια πρέπει να μην καταπιέζομαι και να μην πιέζω τον εαυτό μου για τίποτα. Ήξερα πως δεν θα το βάλω κάτω αν και κάποιες στιγμές ένιωθα αδύναμη και θυμωμένη με τον εαυτό μου. Νόμιζα ότι δεν θα τα καταφέρω».
Όμως τα κατάφερες έτσι δεν είναι;
«ναι (χαμογελάει) και πια ξέρω πώς να αντιμετωπίσω κάτι αντίστοιχο. Δεν σου λέω ότι έκανα καλά αλλά δεν ακολούθησα καμία θεραπευτική αγωγή. Η μόνη θεραπεία που εφάρμοσα ήταν να είμαι με ανθρώπους που αγαπώ και μόνο και να απομακρύνω όσους με έκαναν να αισθανθώ πίεση. Δεν σταμάτησα λεπτό να δουλεύω και να προσπαθώ. Δεν εγκατέλειψα. Ξέρω ή μάλλον διάβασα πως έτσι χάνεις το παιχνίδι»
Και είναι αλήθεια. Κανείς δεν πρέπει να παραιτείται από την προσπάθεια.
«ήταν μία μάχη για μένα. Έπρεπε να βγω εγώ νικήτρια και αυτό στόχευσα από την αρχή. Ήμουν βέβαια τυχερή γιατί είχα ανθρώπους δίπλα μου, με το α κεφαλαίο, αν με καταλαβαίνεις. Δεν ξέρω πως θα ήταν σε διαφορετική περίπτωση. Σταδιακά οι ταχυπαλμίες μειώθηκαν και οι ζαλάδες εξαφανίστηκαν»
Τι θεωρείς ότι σε βοήθησε εκτός από τη στήριξη των δικών σου;
«η δύναμη του μυαλού. Όποτε ένιωθα να έρχεται έλεγα από μέσα μου ΔΕΝ ΘΑ ΣΟΥ ΠΕΡΑΣΕΙ. Δεν πρόκειται να πάθω τίποτα ούτε θα τα παρατήσω, βάρα όσο θες εγώ θα σε ξεπεράσω. δεν θα άφηνα με τίποτα να με βάλει κάτω αυτό το συναίσθημα. Φοβούμουν. Έτρεμα. Αλλά πάλεψα με νύχια και με δόντια. Ήταν η πιο όμορφη περίοδος της ζωής μου και ένιωσα να απειλείται από καπρίτσια του μυαλού. Δεν θα τα άφηνα να μου αλλάξουν το σενάριο ούτε να με απομακρύνουν από τους στόχους μου».
Αυτό θεωρείς λοιπόν ως γιατρικό; Τους στόχους;
«ναι και αυτό. Αν έχεις την υγεία σου, αγάπη και έναν σκοπό (εφικτό ή μη δεν έχει σημασία) δεν θα σε αφήσει τίποτα να χάσεις το παιχνίδι»

Αν συνοψίσουμε λοιπόν η σειρά έχει ως εξής:

Έγκαιρη διάγνωση
Ψυχραιμία
Αισιοδοξία
Υποστήριξη από τον οικογενειακό κύκλο
Πίστη – Επιμονή – Στόχοι
Με λίγα λόγια ελπίδα… και όχι πανικός




«Όταν αναμασάμε αρνητικές σκέψεις κινδυνεύουμε περισσότερο από τις φοβίες και το άγχος[3]»





[1] Stanley Rachman, Padmal De Silva. Panic Disorder: The Facts Oxford University Press, 2004

[2] Richard J. McNally Panic disorder: a critical analysis
[3] http://www.vita.gr/html/ent/506/ent.5506.asp

Θεωρίες Αυτοκτονίας Part I

Δεν είναι σύνηθες να μιλάει κανείς για την αυτοκτονία ως μία μορφή βίας. Κι όμως η αυτοκτονία είναι εξίσου μία βίαιη πράξη όπως ακριβώς και η ανθρωποκτονία. Ως τώρα οι αυτόχειρες είναι πλήρως απενοχοποιημένοι και παρουσιάζονται ως θύματα. Είναι όμως όντως έτσι; Ουσιαστικά ο ορισμός της είναι ο φόνος του εαυτού χωρίς την ύπαρξη ατυχήματος. Συνήθως η αυτοκτονία είναι μία μορφή βίας ενάντια στην κοινωνία που στρέφεται όμως στον εαυτό. Θα καταστεί σαφές ότι η αυτοκτονία και η ανθρωποκτονία είναι πολύ όμοιες αλλά και ανόμοιες ταυτόχρονα. Ο σκοπός αφαίρεσης μίας ζωής είναι η φανερή ομοιότητα ανάμεσα στις δύο πράξεις. Όμως η διαφορά ανάμεσα στην αφαίρεση μίας ζωής και στην αυτοκτονία είναι επίσης εμφανής. Όπως έχει συζητηθεί πολλές φορές η αυτοκτονία εμπεριέχει ένα μεγάλο ποσοστό εξωτερικής επιθετικότητας: ο αυτόχειρας πιθανόν μέσω αυτής της αυτοκαταστροφικής του πράξης να φέρει ενοχές και τύψεις για αυτούς με τους οποίους σχετιζόταν. Και η εγκληματική ανθρωποκτονία μπορεί να φέρει επιθετικότητα με εσωτερική κατεύθυνση: με αυτή του την πράξη ο δράστης μπορεί να προσπαθεί να τιμωρήσει τον ίδιο του τον εαυτό (είτε με το θάνατο, είτε με την ισόβια κάθειρξη).[1]
Ο ορισμός που δίνει η Durkheim για την αυτοκτονία είναι «η πράξη που αφορά περιπτώσεις θανάτου που προκαλείται από θετικές ή αρνητικές πράξεις του ίδιου του θύματος των οποίων γνωρίζει εκ των προτέρων τις συνέπειες.[2]
Σύμφωνα με την Durkheim η αυτοκτονία διακρίνεται σε τέσσερις τύπους:
Ø Η εγωιστική. Προκύπτει από την ανεπαρκή κοινωνικοποίηση και χαρακτηρίζεται από απάθεια.
Ø Η αλτρουιστική. Προκύπτει από ανεπαρκή ατομίκευση και χαρακτηρίζεται περισσότερο από ενέργεια και δραστηριότητα παρά από απάθεια. Ένα παράδειγμα θα μπορούσαν να είναι οι «μάρτυρες» για θρησκευτικούς λόγους.
Ø Η άνομη. Σχετίζεται με την άρση των ελέγχων και κοινωνικών κανόνων. Οι αυτοκτονίες που ακολουθούν μετά από οικονομικές κρίσεις ή διαζύγια θα μπορούσαν να καταταχθούν σε αυτή την κατηγορία.
Ø Η μοιρολατρική. Προκαλείται από υπερβολική κανονικοποίηση. Παραδείγματα μπορεί να είναι οι αυτοκτονίες μέσα στην φυλακή ή από νιόπαντρα ζευγάρια.

Τρεις είναι οι διαστάσεις της αυτοκτονίας κατά τους Freud και Menninger. Σύμφωνα με τον τελευταίο οι διαστάσεις της είναι: μίσος, κατάθλιψη (μελαγχολία) και ενοχές. Προκύπτει ότι οι αυτοκτονίες διακρίνονται σε τρεις μορφές: εκδίκηση (επιθυμία να σκοτώσει κανείς), κατάθλιψη, έλλειψη ελπίδας (επιθυμία να πεθάνει κανείς) και ενοχή ( επιθυμία να σκοτωθεί). η απώλεια ενός αντικειμένου αγάπης (όπως ο θάνατος του πατέρα στην περίπτωση της ποιήτριας Sylvia Plath) που εσωτερικεύεται ως μέρος του εγώ συχνά προκαλεί την ενήλικη μελαγχολία ή κατάθλιψη.

Ο Freud θεωρούσε πως όλες οι αυτοκτονίες εμπλέκουν εχθρότητα, ή έναν θάνατο που στην ουσία κατευθυνόταν προς ένα άλλο άτομο. Μία μορφή αυτοκτονίας άλλωστε βασίζεται στο μίσος, την εκδίκηση, την οργή, την εχθρότητα και την επιθυμία για φόνο. Ακριβώς για αυτό ο Menninger την όρισε ως φόνο 180 μοιρών[3]..



[1] Stuart Hunter Palmer (1972) The Violent Society P. 94
[2] Emile Durkheim (1982), p. 110
[3] Ronald W. Maris (1992) Assesement and Prediction of Suicide P 67 - 70